provincie Limburg.be provincie Limburg

Website Belgisch vluchtelingenkamp in Uden (NL)


Woning in vluchtoord Uden (http://www.vluchtoord-uden.nl/Home.html)Aan het begin van de Eerste Wereldoorlog (1914-1918) wilde het Duitse leger over Belgisch grondgebied naar Frankrijk. De Belgische regering hield echter vast aan haar neutraliteit en weigerde het verzoek om Duitse troepen vrije doortocht te geven. Het Duitse leger viel vervolgens België binnen en daarop vertrokken een miljoen Belgen, burgers maar ook soldaten, halsoverkop naar Nederland. Nog eens 500.000 mensen vluchtten naar Engeland of Frankrijk.

Toen het oorlogsgeweld zich na oktober 1914 naar Frankrijk verplaatste keerden de meeste vluchtelingen terug naar huis. Zo'n 135.000 Belgen bleven echter tot het einde van de oorlog in Nederland wonen. Zij keerden pas na 1918 naar huis terug.

Voor al die mensen moest huisvesting, voeding en verzorging geregeld worden. De eerste opvang kwam vooral van de lokale besturen langs de grens en steuncomités. Die lokaal gegroeide vluchtelingenzorg vormde de grondslag voor de centrale organisatie die de toenmalige regering in het leven riep, de Regeringscommissaris. 

De Rijksoverheid probeerde bovendien de vluchtelingen te concentreren, eerst in tijdelijke vluchtkampen en later in zogenaamde "Vluchtoorden", zoals de officiële benaming voor een aantal "Belgische dorpen in Nederland" werd. Uden was een van de plaatsen waar zo’n definitief vluchtoord kwam. Half februari 1915 konden de eerste bewoners worden opgenomen. 

De “Regeringscommissaris voor de vluchtelingen in Noord-Brabant en Zeeland” was verantwoordelijk voor de plaatsing van de vluchtelingen via doorgangshuizen ofwel in een bepaalde gemeente naar keuze (maar in ieder geval buiten het grensgebied, want dat was in staat van beleg verklaard), ofwel in een van de Vluchtoorden. Het Vluchtoord Uden was eerder een nederzetting dan een kamp. De bewoners konden zich gaan voelen als burger van een gewoon dorp en wel een met een uitgesproken Belgisch karakter. Louis Brounts beschreef in een klein boekje, Schetsen uit het Vluchtoord Uden, allerlei aspecten van het kampleven.

Toch was de situatie natuurlijk niet "gewoon": weliswaar was er een "raadhuis" en werd de ambtenaar die belast was met de leiding “burgemeester” genoemd, maar een echte burgemeester was hij niet. Evenmin waren er wethouders of een gemeentebestuur of gemeenteraad. De macht was volledig in handen van de vertegenwoordiger van de Nederlandse Regering, de Regeringscommissaris. 

Hij stelde de verschillende reglementen van orde vast en richtte met een staf van ambtenaren en beambten de organisatie van het Vluchtoord in en zorgde zo voor het lichamelijke en geestelijke welzijn van de bewoners. Zo was er een ambtenaar die de "Registratie" van de vluchtelingen uitvoerde, bijna zoals een Ambtenaar van de Burgerlijke Stand; verder waren er een verplegingsdienst, een kledingdienst, een medische-hygiënische dienst, een dienst voor het onderwijs en de volksontwikkeling; er was godsdienstige verzorging onder een geestelijke; en er was de dienst van de werkverschaffing onder een Directeur en velerlei afdelingen. Het Vluchtoord had zelfs eigen “geld”, een bijzonder “Puntenstelsel” ofwel betaalsysteem met bonnen die recht gaven op nuttige winkelwaren of inleg bij de Postspaarbank.

Op de website van het Vluchtoord-Uden vind je heel wat interessante verhalen, foto's, filmpjes... over het vluchtoord in Nederland.  

 
Een woning stond in een mum van tijd recht (www.vluchtoord-uden.nl/Home.html)

Andere nieuwsberichten

Studenten creatief aan de slag met (potentieel) Limburgs Erfgoed
Limburg1914-1918: beste erfgoedproject ter wereld
Dit Zien Wij - Fotowedstrijd
Open Monumentendag
Fietsen langs klaprozen en margrieten
3 subsidiedossiers goedgekeurd
'Limburg1914-1918' Best Achievement Award
Opening 'Helmen' in Halen - 15 mei
Limburg 1914-1918 geselecteerd voor Europese prijs!
Oproep nieuwe subsidieaanvragen
5 subsidieaanvragen WO I goedgekeurd (call oktober 2015)
Oproep subsidies WO I: ook infrastructuurwerken!
6 subsidieaanvragen WO I goedgekeurd (call april 2015)
Definitieve locatie helmen
DVD 'Kleine verhalen in een Groote Oorlog'
Laatste halte voor succesvolle Limburgse WO I-tentoonstelling
‘Limburg 1914-1918' internationaal bekroond door Europa Nostra
Betonnen Stahlhelmen uit expo Limburg 1914-1918 zwermen uit over heel Limburg
Workshop Digital Storytelling WO I
Educatief pakket basisonderwijs
Rondreizende rollup tentoonstelling Limburg: reserveer tijdig
Volg dagelijks het verhaal van Mathilde Paukens
Dagboek van Kolonel Marcel Sodermans
Limburgse klokken luiden ter herdenking WO I
17 subsidieaanvragen WO I goedgekeurd
Rol beide Limburgen (BE/NL) in WOI
Promotie van je project?
Opendeur Landcomponent 18 mei 2014
Stijn Meuris brengt performance over WO I in Limburg
Nieuwe publicatie
24 Limburgse oorlogsgedenktekens beschermd als monument
Pijn en heling tijdens WO I
Ook in 2014 ondersteuning voor lokale WO I-projecten!
"Gedode en tot dwangarbeid veroordeelde burgers"
Oplijsting van alle Belgische WO I slachtoffers
29 projecten WO I goedgekeurd
Een Limburgse blik op het IJzerfront
Online tool voor herinneringseducatie
"De herinnering blijft"
Dilemma 14/18: een leuk inleefspel voor jongeren...
Limburgse verhalen opgenomen in Europeana1914-1918
Gloednieuwe overzichtskaart van de Grote Oorlog
"ORD"-stenen in Moelingen...
Goedgekeurde subsidieaanvragen oproep 1 april 2013
Subsidieaanvraag WO I-project: 1 oktober 2013!
Vernieuwde publiekswebsite Erfgoedplus.be gelanceerd
Herbekijk het Limburgs verhaal in Ten Oorlog
Federale website rond WO I in België
Boekreview bronnengids WO I in Limburg
3 juni: Limburgs WO I-verhaal in tv-reeks
Guldenboek der vuurkaart
Collectiedag WO I in Limburg: een eerste verhaal
Collectiedag WO I: een groot succes!
Helpende handen gezocht voor WO I collectiedag
Verslaggeving vanuit Nederlandse hoek over WO I
TV-programma "Ten Oorlog" filmt in Genk
Een fictief soldaat op facebook vertelt over WO I
Collectiedag WO I (Hasselt)
Met een kodak naar het IJzerfront. De oorlogsfoto's van Jean Pecher.
Oproep verhalen over Belgenkamp in Harderwijk (NL)
Ontmoetingsdag WO I in Limburg: terugblik
Bronnengids Limburg 1914-1918
1 april: deadline subsidieaanvraag WO I-projecten (eerste oproep)
Europeana en de Eerste Wereldoorlog
Subsidiereglement WO I in Limburg